Ο ΑΓΙΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ
Ὁ Ἅγιος Εὐθύμιος γεννήθηκε τό 377μ.Χ. στήν Μελιτινή τῆς Ἀρμενίας ἀπό γονεῖς πλουσίους καί εὐγενεῖς ἀλλά ἄτεκνους, οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς ἱκέτευαν ἐπίμονα τόν Θεό νά τούς χαρίσει παιδί. Μία νύκτα προσευχόμενοι στόν ναό τοῦ Ἁγίου Πολυεύκτου, ἄκουσαν μία οὐράνια φωνή νά τούς λέγει: «χαίρετε δοῦλοι τοῦ Θεοῦ. Ὁ Θεός θά σᾶς χαρίσει παιδί, τό ὁποῖο θά ὀνομάσετε Εὐθύμιο, διότι θά εἶναι ἡ χαρά καί ἡ ἀγαλλίαση τῆς Ἐκκλησίας». Καί πράγματι. Πρίν ἀκόμη συμπληρωθεῖ ἓνας χρόνος ἀπό τήν γέννηση τοῦ εὐλογημένου παιδιοῦ τους, ὁ ἀρειανός βασιλιᾶς Οὐάλης πέθανε καί ἡ Ἐκκλησία εἰρήνευσε.
Ὅταν ὁ Μέγας Εὐθύμιος ἔγινε τριῶν χρόνων, ἡ εὐσεβής μητέρα του τόν ἀφιέρωσε στόν Θεό καί τόν παρέδωσε στόν ἐπίσκοπο τῆς Μελιτινῆς Εὐτρώϊο, ὁ ὁποῖος- ἀντικρύζοντάς τον- θαύμασε καί προεῖπε ὅτι: «τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ θά ἀναπαυθεῖ ἐπάνω σέ αὐτό τό παιδί». Μετά τόν βάπτισε καί ἀργότερα τόν ἔκειρε καί ἀναγνώστη.
Ἐν τῷ μεταξύ ὁ Ἅγιος σπούδαζε στά νεανικά του χρόνια τά ἱερά γράμματα μέ μεγάλη ἐπιμέλεια καί ἐπεδίωκε μέ ζῆλο νά ἀποκτήσει τίς ἀρετές τῶν Ἁγίων. Παραστεκόταν στήν Ἐκκλησία ἀπερίσπαστος καί ἀμετεώριστος καί ἡ προσευχή ἦταν τό κύριο μέλημά του. Οἱ ἐνάρετοι διδάσκαλοί του, Ἀκάκιος καί Συνόδιος, θαύμαζαν τήν σύνεση καί τήν εὐλάβειά του, ὁ δέ ἐπίσκοπος τόν χειροτόνησε, χωρίς τήν θέλησή του, πρεσβύτερο καί τοῦ ἀνέθεσε τήν προστασία καί ἐπιμέλεια ὅλων τῶν Μονῶν τῆς Μικρᾶς Ἀρμενίας.
Ὁ Ἅγιος, βλέποντας ὅτι οἱ φροντίδες αὐτές ἐμπόδιζαν τόν δρόμο τῆς ἀρετῆς, ἒφυγε κρυφά στά Ἱεροσόλυμα, τό 406μ.Χ. σέ ἡλικία 29 ἐτῶν. Ἐκεῖ, ἀφοῦ προσκύνησε τούς Ἁγίους Τόπους καί ἐπισκέφθηκε ὅλους τούς θεοφόρους Πατέρες καί ἀσκητές πού κατοικοῦσαν στήν ἔρημο, παρέμεινε σέ ἕνα ἀναχωρητικό σπήλαιο τῆς Λαύρας Φαράν, μαζί μέ τόν ἁγιώτατο ἀσκητή Θεόκτιστο, μέ τόν ὁποῖο συνδέθηκε μέ μεγάλη ἀδελφική ἀγάπη. Ἐργαζόταν καί ἡ μοναδική μέρινά του ἦταν νά ἀποκαλύψει ὅλες τίς ρίζες τῶν παθῶν καί νά ἀρέσει στόν Θεό.
Μετά ἀπό πέντε χρόνια ἀνεχώρησαν καί οἱ δύο ἀπό τήν Φαράν, στήν ἔρημο καί βρῆκαν σέ ἕνα χείμαρρο «Οὐάδη Δαμπόρ (1) » ὀνομαζόμενο , ἕνα ἀπόκρημνο σπήλαιο, ὅπου διέμειναν ἀνενόχλητοι γιά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ὅμως, οἱ ἐντόπιοι βοσκοί καί οἱ μοναχοί τῆς Φαράν τούς ἀνακάλυψαν καί ζητοῦσαν ἐπίμονα νά παραμείνουν κοντά τους. Ὁ Ὅσιος τούς δέχθηκε πρόθυμα καί ἔκτισε μοναστῆρι, τό πρῶτο κοινόβιο στήν Παλαιστίνη. Ὁ ἲδιος ἔδινε τό παράδειγμα σέ ὅλα · διηύθυνε μέ πατρική ἀγάπη καί προέτρεπε τούς μοναχούς στήν ἐξάσκηση ὅλων τῶν ἀρετῶν. Μέ τό διορατικό του χάρισμα διάβαζε τίς καρδιές ὅλων καί σάν ἣλιος φωτεινός μέσα στήν ἔρημο, σκόρπιζε τήν θερμότητα παντοῦ. Οἱ μοναχοί διαβίωναν μέ μεγάλη αὐστηρότητα μέσα σέ κελιά «στενά λίαν καί ἀπαραμύθητα (2) », μιμούμενοι τούς μοναχούς τῆς Αἰγύπτου.
Ἡ ἁγιότητά του ὅμως μαγνήτιζε πλῆθος μοναχῶν, γι᾽ αὐτό ὁ Ὅσιος ἀναγκάσθηκε νά ἱδρύσει καί ἄλλα μοναστήρια, μεταξύ τῶν ὁποίων καί τήν ξακουστή Λαύρα, ἡ ὁποία ἔχει καί τό ὄνομά του. Μέ τούς ἀσκητικούς του ἀγῶνες κατόρθωσε ὁ μοναχικός βίος νά λάμψει στήν Παλαιστίνη καί νά φθάσει πραγματικά στήν χρυσή ἀκμή του, τόν Ε´ αἰῶνα.
Ἐπίσης πολλές φορές ἄγγελοι συλλειτουργοῦσαν μαζί του καί στήλη φωτεινή τόν κάλυπτε στήν Θεία Λειτουργία. Τά ἀναρίθμητα θαύματά του καί ἡ μεγάλη φήμη του ἔγιναν ἀφορμή νά διαδοθεῖ ἡ χριστιανική πίστη καί στούς Ἄραβες, ὥστε πολλοί νά βαπτίζονται καθημερινά καί μάλιστα νά ἀσπάζονται καί τόν μοναχικό βίο.
Ἀλλά καί ἄλλοι θαύμαζαν τόν διάπυρο ζῆλο του γιά τά ἐκκλησιαστικά δόγματα. Ἀποστρεφόταν ὅλες τίς αἱρέσεις. Δέν δίσταζε νά ἀπομακρυνθεῖ ἀπό τήν ἔρημο, προκειμένου νά ὑπερασπίσει τήν Ἐκκλησία. Ὁ λόγος του εἶχε μεγάλο κῦρος καί πολλοί Πατέρες πρίν ὑπογράψουν στήν Σύνοδο τῆς Χαλκηδόνος τό 451μ.Χ. , φρόντιζαν νά γνωρίσουν τήν γνώμη του. Προσηλωμένος στήν Ὀρθοδοξία, ὅπως τήν καθώρισαν ἡ Γ´ καί ἡ Δ´ Οἰκουμενικές Σύνοδοι, ἀντιστάθηκε στόν Μονοφυσιτισμό καί ἐπανέφερε στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία πολλούς Νεστοριανούς καί Μανιχαίους. Πολέμησε γενναῖα ἐναντίον ἐκείνων, πού φρονοῦσαν τίς πλάνες τοῦ Ὡριγένους. Ἐπίσης ἐπανέφερε στούς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας τήν αὐτοκράτειρα Εὐδοκία, τήν σύζυγο τοῦ Θεοδοσίου Β’ τοῦ Μικροῦ, ἡ ὁποία φρονοῦσε τά δόγματα τοῦ Εὐτυχοῦς.
Ἀφοῦ λοιπόν ὁ Ἅγιος Εὐθύμιος κοπίασε 68 ὁλόκληρα χρόνια στήν ἔρημο, προεῖδε τόν θάνατό του. Κάλεσε τότε κοντά του ὅλους τούς μοναχούς του, γιά νά ἐκλέξουν τόν διάδοχό του καί γιά νά τούς δώσει τίς τελευταῖες συμβουλές του. Τούς σύστησε προπάντων, νά ἔχουν ἀγάπη ὡς τήν κορωνίδα ὅλων τῶν ἀρετῶν κάι προέτρεψε στήν τήρηση ὅλων τῶν μοναχικῶν κανόνων, πού παρέλαβαν ἀπό τόν ἴδιο. Τούς ὑποσχέθηκε ὅτι τό πνεῦμα του θά παραμένει πάντοτε μεταξύ τῆς ἀδελφότητος. Ὁ « φανώτατος ἀστήρ » τῆς Ἐκκλησίας (Τριώδ., Σάβ. τῆς Τυρινῆς, γ´ ὠδή) ἔδυσε τό 473μ.Χ. σέ ἡλικία 96 ἐτῶν. Τήν βιογραφία τοῦ Ἁγίου Εὐθυμίου τήν κατέγραψε ὁ μοναχός Κύριλλος ὁ Σκυθοπολίτης, 70 χρόνια μετά τήν κοίμηση τοῦ Ἁγίου. Ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τήν μνήμη του τήν 20ην Ἰανουαρίου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
1. Κων/νου Δουκάκη, Ἴασπις τοῦ νοητοῦ Παραδείσου, ἐν Αθήναις 1889, σελ. 433-462.
2. Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Συναξαριστής τῶν δώδεκα μηνῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ, Ἀθήνησι (χ.χ) ὑπό ἐκδοτικοῦ οἴκου Κων. Χ. Σπανοῦ, Τόμος 1ος, σελ. 394-395.
3. Π. Βασιλείου Ρούσου Α.Α, Βίοι τῶν Ἁγίων Δυτικῆς καί Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, Ἐν Ἀθήναις, καθολική ἔκδοσις 1940, Ἰανουάριος, σελ. 167-172.
4. Φιλοκαλία τῶν Νηπτικῶν καί Ἀσκητικῶν: Κυρίλλου Σκυθοπολίτου: Βίος τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου , σελ. 19-193, Πατερικαί ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», Θεσσαλονίκη 1987.
5. Α. Μαρίνου, Θρησκευτική καί Ἠθική Ἐγκυκλοπαίδεια, τόμος 5ος, Ἀθῆναι 1964, σελ. 1030-1033.
6. Σ.Ι.Βουτυρᾶ, Ι.Α. Βρεττοῦ καί Γ. Βαφειάδου: Λεξικόν Ἱστορίας καί Γεωγραφίας, Ἐν Κων/πόλει 1871, Τόμος 2ος λῆμμα «Εὐθύμιος ὁ Μέγας», σελ. 1037.
7. Χρήστου Δ. Τσολακίδη: Ἁγιολόγιο τῆς Ὀρθοδοξίας ,Ἒκδοση Β´, Ἀθήνα, Μάρτιος 2001, Ἐκδόσεις Χ.Δ. Τσολακίδη , Ἰανουάριος 20: ὁ Ἅγιος Εὐθύμιος ὁ Μέγας, σελ. 77.
8. Βίκτωρος Ματθαίου, Ὁ Μέγας Συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Ἀθῆναι 1973, ἔκδοσις 5η, Τόμος 1ος, σελ. 480-510.
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:
1-2: Βίος καί πολιτεία τοῦ Ὁσίου Πατρός ἡμῶν Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου, ὑπό Κυρίλλου τοῦ Σκυθοπολίτου, κατά ἀρχαῖον πλῆρες Σιναϊτικόν χειρόγραφον Ι-ΙΑ αἰῶνος, ἐκδίδοντος Αὐγουστίνου Μοναχοῦ Ἰορδανίτου, Ἐν Ἰεροσολύμοις 1913, ἀπό τόν πρόλογο σελ. 8 καί 13.